Enthousiasme van enzymen stuurt celdeling

Celdeling is belangrijk voor groei, bijvoorbeeld van haren en bij het steeds nieuw aanmaken van de huid. Maar ontspoorde celdeling kan ook leiden tot kanker. Amsterdamse onderzoekers hebben nieuwe details van het proces rond celdeling blootgelegd. Ze hopen hiermee een steentje bij te kunnen dragen aan het onderzoek naar een optimale behandeling van kanker.

Tijdens het onderzoek bleek dat enzymen die betrokken zijn bij de celdeling zich koest houden totdat ze genoeg enthousiaste mede-enzymen om zich heen hebben. Op dat moment gaan ze er met zijn allen tegenaan en kan de celdeling niet meer gestopt worden. In het laboratorium lukte het de start van de celding te beďnvloeden.

Motor achter de celdeling
Tijdens de celdeling wordt het erfelijk materiaal over de nieuwe dochtercellen verdeeld. Dit moet foutloos gebeuren. In 2001 kregen Britse en Amerikaanse onderzoekers de Nobelprijs voor Geneeskunde voor hun ontdekking dat de eiwitten CyclineB1 en Cdk1 samen cruciaal zijn voor het verloop van het delingsproces.

Tot nu toe werd vermoed dat een cel niet aan het delingsproces begint zolang onvoldoende CyclineB1-Cdk1 enzymen actief zijn. In samenwerking met onderzoekers van het Karolinska Instituut in Stockholm, Zweden slaagde een Amsterdamse onderzoeksgroep er voor het eerst in de activiteit van CyclineB1-Cdk1 in cellen van minuut tot minuut te meten.

Enzymen kijken kat uit de boom
Onderzoeker Rob Wolthuis en zijn collega’s van het Nederlands Kanker Instituut – Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (NKI-AVL) in Amsterdam lieten zien dat CyclineB1-Cdk1 enzymen eerst meerdere uren ‘de kat uit de boom kijken’.

Wanneer de enzymactiviteit een drempelwaarde heeft bereikt, wordt een kettingreactie op gang gebracht. Hierdoor worden in twintig minuten alle CyclineB1-Cdk1 enzymen die al in de cel zijn geactiveerd.

"Eerst wachten de enzymen af. Maar als er voldoende enthousiastelingen zijn, steken ze elkaar aan en zijn ze niet meer te stoppen. Nadat de beslissing tot delen genomen is, wordt de deling vol overtuiging afgewikkeld en is het proces onomkeerbaar”, aldus Wolthuis.

Bovendien toonde Wolthuis aan dat wanneer het enthousiasme in het laboratorium op een kunstmatige manier getemperd wordt de celdeling wel start, maar niet succesvol wordt afgerond. Met dit gegeven gaan de onderzoekers aan de slag om te bekijken wat dit voor de strijd tegen delende kankercellen kan betekenen.

Persbericht van het NKI-AVL

Naar het nieuwsarchief

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl