Stamcelophef: embryonale stamcellen uit huidcellen

Japanse en Amerikaanse onderzoekers zijn er in geslaagd door ‘herprogrammering’ uit menselijke huidcellen, cellen te maken die in het laboratorium niet te onderscheiden zijn van embryonale stamcellen. Schotse onderzoekers verlaten nu hun techniek, om embryonale stamcellen met het DNA van een volwassene te maken, die ze eerder gebruikten om schaap Dolly te maken.

het Amerikaanse lab foto Jeff Miller, University of Wisconsin-Madison

De Amerikaanse onderzoeksgroep introduceerde 4 genen in menselijke huidcellen, fibroblasten genaamd. Deze cellen gedroegen zich vervolgens als embryonale stamcellen. Onderzoekers van de Universiteit van Kyoto (Japan) onder leiding van Professor Shinya Yamanaka melden eerder soortgelijke resultaten en kweekten zelfs levende muizen met aangepaste muizen huidcellen.

Aangezien de nieuwe methode nagenoeg geen ethische nadelen kent, wordt een toename van het onderzoek met deze techniek verwacht.

Eerste resultaten in Japan
Het onderzoek van de Japanners startte vorig jaar toen zij met de herprogrammeer techniek huidcellen van muizen bewerkten. Zij namen afgelopen zomer de proef op de som en kweekten uit de zo verkregen stamcellen nieuwe muizen. Het ultiem bewijs dat de cellen gelijk waren een embryonale stamcellen.

Een bewerkte huidcel foto Junying Yu, University of Wisconsin-Madison

Vervolgens hebben de Japanners de eerste menselijke huidcellen bewerkt en bereikten ze vergelijkbare resultaten als ze een jaar eerder hadden met de muizencellen. Uiteraard zijn deze menselijke cellen niet opgekweekt. De resultaten met menselijke cellen zijn opmerkelijk omdat het met de Dolly-techniek tot nu toe onmogelijk was om menselijke cellen embryonale cellen te kloneren.

Het was daarom via de Dolly-weg niet mogelijk om embryonale stamcellen te verkrijgen van volwassenen. De Zuid-Koreaanse wetenschapper Hwang haalde vorig jaar het nieuws omdat hij deed alsof het hem wel gelukt was, wat later niet waar bleek te zijn.

Menselijke embryonale stamcellen met DNA van een volwassene zouden potentie hebben voor het kweken van cellen en weefsel dat niet wordt afgestoten door de patiënt. De herprogrammeer methode biedt nu alsnog perspectief op deze mogelijkheid.

Ethische voordelen
Bovendien zijn er veel minder ethische bezwaren omdat geen eicellen nodig zijn om de cellen te maken. Dit zou in het geval een nieuwe behandeling tot een tekort aan eicellen en eiceldonoren hebben kunnen leiden. Verschillende groepen vonden dit gegeven onevenredig belastend voor vrouwen en daarom onethisch.

Ook voor onderzoek waarbij embryo’s die over zijn van IVF, of zoals in Engeland speciaal bevrucht worden voor onderzoek, opgeofferd worden om daar embryonale stamcellen uit te krijgen zou de nieuwe techniek een alternatief kunnen zijn. Maar verschillende groepen waaronder de Amerikaanse Biotechnologie Industrie Organisatie (BIO) hebben zich gehaast niet te snel andere onderzoeksrichtingen in de ban te doen.

Zij geven aan dat bestaande onderzoekstechnieken nodig zijn om de waarde van de nieuwe techniek goed in te kunnen schatten als vergelijkingsmateriaal en omdat nog niet zeker is welke onderzoeksrichting de meeste kans maakt de kliniek te bereiken.

Science
Met de nieuwe techniek zijn nu door de Amerikaanse wetenschappers 8 nieuwe stamcellijnen gemaakt. Het onderzoek wordt beschreven in de online-versie van Science van 22 november 2007. Het artikel verschijnt in de papieren versie van Science van 21 december a.s.

Professor Ian Wilmut (Edinburgh University, The Roslin Institute, Scotland) stelt in een interview in The Daily Telegraph te stoppen met de Dolly-techniek en over te stappen naar de techniek van Yamanaka.

Bericht van de University of Wisconsin-Madison (Engelstalig)
Bericht van BIO (Engelstalig)
Bericht Daily Telegraph (Engelstalig)

Naar het nieuwsarchief

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl