Nieuw Nederlands wetenschappelijk onderzoek gefinancierd
12 juli 2007
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft 83 jonge, excellente wetenschappers een zogeheten Vidi-subsidie uitgereikt.
De Veni-, Vidi- en Vici-subsidies zijn drie subsidievormen van de Vernieuwingsimpuls. De Vernieuwingsimpuls is opgezet in samenwerking met het Ministerie van OCW, de KNAW en de universiteiten.
Hieronder een overzicht op achternaam van de gehonoreerde onderzoekers die biomedisch onderzoek doen. Dit geeft een aardig beeld van de ontwikkelingen in Nederland.
Een volledig overzicht is te vinden op de website van NWO.
VIDI-subsidies
DNA schade: eerst uitpakken, dan repareren?
Dr. H. (Haico) van Attikum (m) 11-10-1973, Losser, LUMC – Toxicogenetica
Ons chromosomale DNA is verpakt met behulp van eiwitten. Wanneer het DNA beschadigd raakt vormen deze eiwitten een obstakel voor een efficiënte reparatie van schade. Het onderzoek bestudeert op welke wijze enzymen beschadigd DNA uit de eiwitverpakking halen om de schade te repareren en het ontstaan van mutaties en daarmee ziektes zoals kanker te voorkomen.
Cellen speken over reuma
Dr. D. (Dominique) Baeten (m) 12-12-1970, Gent (België), AMC/UvA - Geneeskunde
Ontsteking en schade zijn de twee voornaamste aspecten van reuma. Hoe het één het ander beïnvloedt is onduidelijk. Hier gaan de onderzoekers bestuderen hoe ontstekingscellen en weefselcellen met elkaar spreken in een vorm van reuma met zowel weefselschade als weefselherstel.
Regulering in de hersenen
Dr. E. (Eugene) Berezikov (m) 07-07-1975, Hubrecht Institute (KNAW) – Molecular biology
MicroRNAs zijn recent ontdekte moleculen die een belangrijke rol blijken te spelen bij de regulering van uiteenlopende biologische processen. De onderzoekers zullen de worm C. elegans als een model organisme gebruiken voor het bestuderen van de rol van deze kleine RNA moleculen in de ontwikkeling en functie van hersencellen.
Doorbloede botten bouwen met beenmerg
Dr. J. (Jan) de Boer (m) 26-10-1970, UT- Polymeerchemie en biomaterialen
De kwaliteit van bot gaat achteruit door slijtage, ongelukken en ziektes en soms weet het lichaam er geen raad meer mee. Om de natuur een handje te helpen beoogt de onderzoeker in dit project doorbloed botweefsel te maken vanuit beenmergstamcellen.
Mechanismen van de ziekte van Parkinson
Dr. V. (Vincenzo) Bonifati (m) 5-5-1964, Castrovillari (Italie), Erasmus MC - Neurobiologie
De onderzoekers bestuderen de ziekte van Parkinson. Met name willen zij de moleculaire en cellulaire processen die tot degeneratie van de hersencellen leiden begrijpen, met als uiteindelijk doel het proces van progressieve celdood te voorkomen of te stoppen.
Focus on the (HDAC) target
Dr. Ir. J.-H (Jan-Hermen) Dannenberg (m) 04-11-1971, Rijssen, NKI-AvL – Moleculaire Genetica
Histone deacetylases (HDACs) zijn eiwitten die functioneren als “uit”-schakelaar van gen activiteit. HDAC-remmers kunnen tumorcellen doden en daarmee zijn HDACs interessante targets voor de behandeling van kanker. De onderzoekers willen bepalen welke HDACs en welke HDAC-gecontroleerde genen relevant zijn voor het ontstaan van kanker.
Sterk kraakbeen maken
Dr. C.C. (René) van Donkelaar (m) 01-11-1970, TU/e – Biomedische Technologie
Gewricht slijtage is een pijnlijke, veel voorkomende, moeilijk behandelbare aandoening. Een veelbelovende oplossing is om het beschadigde kraakbeen te vervangen door nieuw kraakbeen. Dit onderzoek zal de vezelstructuur in nieuw kraakbeen sterker maken, zodat het na implantatie niet kapot gaat.
Actieve afweer in de darm
Dr. M. (Marjolein) van Egmond (v) 27-07-1971, VUmc Heelkunde/ Celbiologie
Onze darmflora helpt met het verteren van voedsel, maar het zou zeer schadelijk zijn als darmbacteriën ons lichaam binnendringen. Het antilichaam IgA vormt een passieve antibacteriële laag om dit te verhinderen. Ons onderzoek richt zich echter op de actieve functie van IgA om afweerreacties op te wekken tegen binnengekomen bacteriën, zodat infecties worden voorkomen.
Alternatieve energie voor het hart
Dr. S.M. (Sander) Houten (m) 03-09-1975, Cadier en Keer, AMC –Genetisch Metabole Ziekten
Ons hart heeft continu energie nodig en vet is de belangrijkste bron daarvan. Patiënten die vet niet goed kunnen verbranden door een erfelijke stofwisselingsziekte hebben hartproblemen. De onderzoekers
gaan analyseren wat de oorzaak hiervan is zodat een betere behandeling mogelijk wordt.
Hoe voorspellend is ons DNA?
Dr. A.C.J.W. (Cecile) Janssens (v) 15-06-1968, Oisterwijk, Erasmus MC – Maatschappelijke Gezondheidszorg
Verwacht wordt dat belangrijke ziekten als diabetes, astma en hart- en vaatziekten in de toekomst voorspeld kunnen worden op basis van DNA profielen. Maar hoe goed worden deze voorspellingen en wat kunnen we er mee? De onderzoekers gaan bekijken hoe zinvolle en niet zinvolle toepassingen van elkaar kunnen worden onderscheiden.
Depressie: een dodelijke aandoening?
Dr. P. (Peter) de Jonge (m) 28-04-1969, Amsterdam, RUG - Inwendige Geneeskunde en Psychiatrie.
Depressie en het hart worden vaak met elkaar in verband gebracht. Dit onderzoek gaat na of er vormen van depressie bestaan die leiden tot een versneld overlijden aan hart- en vaatziekten. En of hier iets aan te doen is.
De biologie van anorexia nervosa
Dr. M.J.H. (Martien) Kas (m) 27-11-1966, Uithoorn, UMCU – Farmacologie en Anatomie
Anorexia is een ziekte waarbij mensen dwangmatig te weinig eten. Naast psychologische heeft dit gedrag ook biologische oorzaken, waarbij erfelijkheid een rol speelt. Met een nieuwe methode worden chromosomen systematisch onderzocht om beter inzicht te verkrijgen in het ziektebeeld en behandelingsmogelijkheden.
D
De weg naar een rationele behandeling voor ALD
Dr. S. (Stephan) Kemp (m) 08-07-1966, Delft, UvA, Genetische Metabole Ziekten
Adrenoleukodystrofie (ALD), bekend van de film 'Lorenzo's oil', is een ernstige hersenziekte die veroorzaakt wordt door een verstoorde vetzuurhuishouding. De onderzoekers willen de ontstaanswijze van de ziekte ophelderen met als uiteindelijk doel deze kennis te gebruiken voor de ontwikkeling van een therapie.
Gevoelige eiwitten
Dr. A. (Armagan) Kocer (v) 17 April 1970, Tunis, Tunesië, RUG - Biochemie
We leren hoe onze wereld werkt via onze zintuigen, maar verbazend genoeg weten we weinig over de werking van de zintuigen zelf. Dit project beoogt onze kennis over tastzin en gehoor te vergroten door modellen voor de verantwoordelijke eiwitten te bestuderen.
Paranoia in sociale interacties
Dr. A.C. (Lydia) Krabbendam (v) 10-06-1971, Beverwijk, UM – Psychiatrie en Neuropsychologie
Paranoia is het ontbreken van vertrouwen. Dit onderzoek gaat na hoe het kan dat iemand niet in staat is een ander te vertrouwen. Mogelijk is er een verstoring in de hersengebieden die normaal gesproken actief worden bij wederzijds vertrouwen.
Aderverkalking geinactiveerd door remming van CD40L
Dr E (Esther) Lutgens V 4-11-1975, Heerlen, Universiteit Maastricht - Pathologie
In het laboratorium is aderverkalking te stabiliseren dmv remming van CD40L, een belangrijke speler van het immuunsysteem. Remming van CD40L geeft echter bijwerkingen. De onderzoekers bekijken welke CD40L-gerelateerde moleculen wel veilig als therapie voor aderverkalking gebruikt kunnen worden.
Onrust in de darm
Dr. E. (Edward) E.S. Nieuwenhuis (m) 24-06-1965, Berkel en Rodenrijs, Erasmus MC – Kindergeneeskunde
In de darm heerst vrede tussen afweersysteem en bacteriën. Bij verstoring van dit evenwicht kan chronische darmontsteking ontstaan. De onderzoekers brengen darmbacteriën in aanraking met verschillende afweercellen van gezonde mensen en patiënten. Bestudeerd wordt hoe deze twee op elkaar reageren.
Gebruik de natuurlijke rem voor herstel
Dr. T.R.D.J. (Timothy) Radstake (m) 06-09-1973, Rheden, RUNMC, Reumatologie.
De afweer reactie wordt gecontroleerd door een vernuftig remmend mechanisme. De onderzoekers vonden een defect in dit mechanisme in een chronisch gewrichtsreuma. In dit project trachten de onderzoekers deze rem te herstellen om reuma te genezen.
Trilhaartjes in het netvlies in zicht
Dr. ir. R. (Ronald) Roepman (m) 30-12-1967, Gilze en Rijen, UMC St Radboud - Antropogenetica
De staafjes en kegeltjes in het netvlies vangen licht op met een gespecialiseerd trilhaartje (cilium), bestaande uit meer dan duizend eiwitten. Hierdoor kunnen we zien. De genetici gaan onderzoeken waarom erfelijke foutjes in sommige van deze eiwitten blindheid kunnen veroorzaken.
Wat houdt (tumor) cellen bijeen?
Dr. J. (Johan) de Rooij (m) 22-05-1973, Utrecht, NKI-AvL - Division of Cellbiology
In een gezond lichaam blijven cellen aan elkaar vast zitten. De eiwitten die dit verzorgen worden door de onderzoekers onder de microscoop onderzocht, om te achterhalen hoe dat precies werkt en waarom het soms, bijvoorbeeld als tumoren uitzaaien, fout gaat.
Slapende genen wakker maken
Dr MG (Marianne) Rots (v) 01-06-1970, Groenlo, Universitair Medisch Centrum Groningen - Pathologie en Laboratorium Geneeskunde
Kankercellen groeien ongeremd doordat bepaalde anti-kankergenen inactief zijn. De activiteit van een gen wordt ondermeer bepaald door de verpakking van dat gen. Door de genverpakking te veranderen beogen de onderzoekers specifiek anti-kankergenen te reactiveren waardoor kankergroei stagneert.
Tumorzoekende aspirine
Dr. R.M. (Raymond) Schiffelers (m) 21-01-1971 UU Biofarmacie & Farmaceutische Technologie
Tumoren slaan de aanval van het immuunsysteem niet alleen af, ze kunnen deze benutten voor groei en uitzaaiing. Dit onderzoek gaat ontstekingsremmers identificeren die effectief zijn tegen tumoren. Hun werking wordt versterkt door ze in te sluiten in tumorzoekende nanodeeltjes.
Genen en denken
Dr. B.B.A. (Bert) de Vries (m) 22-01-1964, Puttershoek, RUNMC - Anthropogenetica
Talloze genen maken eiwitten die nodig zijn om te denken. Fouten in deze genen kunnen leiden tot een verstandelijke handicap. De onderzoekers gaan met de allernieuwste genoom technieken bepalen welke genen een rol spelen bij normale en afwijkende hersenfuncties.
Een genen schakelaar in hartfalen.
Dr. L.J. (Leon) de Windt (m) 24-01-1970, Willemstad (Curaçao) - Hubrecht Institute (KNAW)
Volwassen hartspiercellen zijn optimaal uitgerust om te zorgen voor de pompkracht van het hart. Tijdens hartfalen herstarten de spiercellen de embryonale ontwikkeling door het aanschakelen van genen. De onderzoekers bestuderen hoe een schakelaar een foutief genpatroon aanzet in hartspiercellen en hoe dit vertaald wordt naar verminderde hartfunctie.
