Stamcellen bruikbaar voor herstel beschadigde speekselklieren

Stamcellen kunnen het herstel van beschadigde speekselklieren stimuleren. Dit blijkt uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Het lukte promovendi Isabelle Lombaert om met behulp van stamcellen het aantal speeksel producerende cellen in muizen te vergroten. Patiënten met hoofd- en/of halskanker verliezen door bestraling vaak een groot deel van hun speekselklierfunctie. Behandeling met stamcellen kan daar mogelijk verandering in brengen.

Lombaert onderzocht de mogelijkheid om na bestraling de speekselproductie te herstellen met behulp van stamcellen. Ze maakte in dit onderzoek gebruik van volwassen stamcellen uit het beenmerg en de speekselklieren. Volwassen stamcellen zijn verder ontwikkeld dan embryonale stamcellen. Volwassen stamcellen kunnen zich vaak nog ontwikkelen tot elke cel uit het orgaan waar ze zich bevinden. Maar niet meer tot elke lichaamscel, zoals de embryonale stamcellen.

Meer over bronnen van stamcellen

Stamcellen activeren
Doel van het onderzoek was om het aantal stamcellen in de speekselklieren van muizen te vergroten. Lombaert deed dit op twee verschillende manieren. Aan de ene kant zette Lombaert stamcellen uit het beenmerg aan zich naar de bloedbaan te begeven. Via de bloedbaan kwamen de stamcellen dan bij de beschadigde speekselklieren terecht. Daar bleken de stamcellen bij te dragen aan de vorming van speeksel producerende cellen.

Lombaert kon niet aantonen dat de stamcellen uit de beenmerg uitgroeien tot speeksel producerende cellen. Daarom is het waarschijnlijk dat de beenmergstamcellen stoffen maken die de nog aanwezige stamcellen in de speekselklieren aanzetten om speeksel producerende cellen te vormen.

Stamcellen kweken
Ook isoleerde Lombaert stamcellen uit de speekselklieren van muizen om deze vervolgens in het laboratorium op te kweken tot klompjes cellen. De klompjes cellen plaatste ze vervolgens terug in de speekselklieren. Een bepaald type van de gekweekte cellen, de c-Kit+ cellen, bleek in de speekselklieren uit te kunnen groeien tot speeksel producerende cellen. In sommige gevallen lukte het zelfs om de speekselproductie volledig te herstellen.

Stamceltherapie bij mensen nog onduidelijk
Uit het onderzoek bleek ook dat het mogelijk is om bij mensen stamcellen uit de speekselklieren te isoleren en op te kweken in het laboratorium. Het is echter nog niet duidelijk of de menselijke stamcellen kunnen uitgroeien tot speeksel producerende cellen.

Als deze stamceltherapie uiteindelijk ook voor mensen beschikbaar komt, kan dat de kwaliteit van leven van patiënten met hoofd- of halskanker verbeteren. Deze patiënten worden nu behandeld met bestraling. Hierdoor verliezen zijn vaak een groot deel van hun speekselfunctie. Daarnaast kunnen gekweekte stamcellen mogelijk gebruikt worden voor het herstel van ander weefsel dat beschadigd is door bestraling.

Verlies speekselproductie door bestraling
Per jaar wordt er wereldwijd bij ongeveer 500.000 patiënten een hoofd- en/of halstumor vastgesteld. Deze patiënten worden meestal behandeld met radiotherapie, soms in combinatie met een operatie of chemotherapie. Bij radiotherapie wordt het kankerweefsel bestraald met een hoge stralingsdosis. De tumor gaat hierdoor dood, maar ook gezond weefsel kan hierdoor beschadigen.

In het hoofd- en halsgebieden behoren de speekselklieren tot de meest stralingsgevoelige organen. Door de bestraling verliest uiteindelijk meer dan 64 procent van de patiënten de speekselproductie definitief. Dit kan leiden tot onder andere mondinfecties, tandbederf, verminderde smaak- en geurgevoeligheid en belemmering bij spreken en kauwen.

Bericht bij Rijksuniversiteit Groningen

Naar het nieuwsarchief

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl