Therapeutische klonen geslaagd in muizen

Een internationaal team van onderzoekers is er in geslaagd muizen met een aandoening gelijk aan de ziekte van Parkinson, weer gezond te maken. Ze gebruikten hiervoor gekloonde zenuwcellen. De onderzoekers kloonden de zenuwcellen uit huidcellen van de zieke muizen.

Dit is de eerste keer dat het gelukt is om een ziekte succesvol te behandelen met gekloonde cellen die afkomstig zijn van het dier zelf. Volgens de onderzoekers is er echter nog geen reden tot juichen. Het is volgens hen nog te vroeg om te zeggen of de techniek ook gebruikt kan worden voor de behandeling van menselijke aandoeningen.

De onderzoekers behandelden zes muizen met gekloonde zenuwcellen. Bij alle zes muizen was een duidelijk verbetering van de symptomen zichtbaar. Ook scoorden ze goed bij bewegingstesten.

Internationale samenwerking
In het onderzoek werkten Amerikaanse en Japanse onderzoekers samen. Het Amerikaanse team onder leiding van Lorenz Studer, startte het onderzoek. Eerst gaven ze muizen medicijnen die zenuwcellen doden. Dit veroorzaakt bewegingsproblemen zoals die ook voorkomen bij mensen met de ziekte van Parkinson. Daarna namen de onderzoekers weefsel af van de staarten van de muizen. Het weefsel stuurden ze naar de Japanse onderzoekers.

Het Japanse team maakte vervolgens embryo’s uit het huidweefsel. Dit deden ze door de kern van de huidcellen te verwijderen en in lege eicellen van muizen te plaatsen. De onderzoekers konden uit de embryo’s stamcellen isoleren.

Terug in de Verenigde Staten, zette Studer’s team de embryonale stamcellen aan om uit te groeien tot zenuwcellen. Ten slotte werden de gekloonde zenuwcellen teruggeplaatst in de muizen.

Meer informatie over embryonale stamcellen

Resultaten niet uniek
De resultaten van dit onderzoek werden al eerder gezien door een groep Amerikaanse onderzoekers. Het onderzoeksteam, onder leiding van Ron McKay, gebruikte gekloonde zenuwcellen in de hersenen van muizen met een aandoening gelijk aan de ziekte van Parkinson. Ze kloonden de zenuwcellen uit een standaard cellijn van embryonale stamcellen.

Om te voorkomen dat de zenuwcellen werden afgestoten, moest McKay’s team het afweersysteem onderdrukken. In het nieuwe onderzoek was dit niet nodig.

Sterke reactie afweersysteem
Studer’s team was minder succesvol toen ze een soortgelijk experiment uitvoerden. De onderzoekers transplanteerden gekloonde zenuwcellen in zeven niet-verwante muizen met verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Het afweersysteem van de muizen werd niet onderdrukt.

Na de transplantatie lieten de muizen geen verbetering zien. Autopsie van de muizen wees uit dat hun hersenen chronisch ontstoken waren. In drie van de zeven muizen had geen van de gekloonde zenuwcellen het overleefd.

Genetische verschillen verantwoordelijk voor sterke reactie
De onderzoekers denken de grote genetische verschillen tussen de gekloonde zenuwcellen en de cellen van de muizen verantwoordelijk zijn voor de sterke reactie van het afweersysteem.

De experimenten van Studer tonen aan hoe belangrijk overeenkomsten in het erfelijk materiaal zijn bij klonen. Wanneer de gekloonde cellen afkomstig zijn van de muis zelf dan is er nauwelijks reactie van het afweersysteem. Zijn de gekloonde cellen afkomstig van een andere muis, dan heeft dit een sterke afweerreactie tot gevolg.

Techniek mogelijk niet haalbaar bij mensen
Het is nog niet duidelijk of de techniek ook haalbaar is bij mensen. Het is nog niemand gelukt om een menselijke embryonale stamcellen te maken door middel van klonen. En zelfs als dit wel zou lukken, dan zou maar een beperkt aantal patiënten behandeld kunnen worden. Dit komt doordat menselijke eicellen schaars zijn.

Daarnaast is de techniek erg moeilijk uit te voeren. Er zijn verschillende specialisten nodig om deze behandeling te laten slagen en specialisten zijn niet altijd voor handen. Een behandeling van menselijke patiënten zou daarom erg kostbaar zijn.

Herprogrammeren cellen mogelijk veelbelovend
Veel onderzoekers zijn daarom enthousiast over de techniek van de Japanse onderzoeker Yamanaka voor het maken van embryonale stamcellen. Deze techniek houdt in dat er directe veranderingen worden aangebracht in het erfelijk materiaal van cellen. Het toevoegen van vier ‘regel’ genen bleek voor Yamanaka voldoende om huidcellen te herprogrammeren en ze te veranderen in cellen die bijna gelijk zijn aan embryonale stamcellen.

Een nadeel van de methode van Yamanaka is dat bij het herprogrammeren actieve kopieën van kankergenen achterblijven. Dit probleem moet eerst worden opgelost voordat zulke cellen mogelijk in menselijke patiënten kunnen worden gebruikt.

Nieuwsbericht over Japans en Amerikaans onderzoek

Bericht op Newscientist.com

Naar het nieuwsarchief

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl