Vaccinatie tegen de Mexicaanse griep

8 oktober 2009

Met de herfst voor de deur verwacht Nederland een uitbraak van het Nieuwe Influenza A (Mexicaanse griep). Minister Klink van Volksgezondheid heeft daarom 34 miljoen vaccins besteld. De vraag is nu wat er met dit vaccin gedaan moet worden.

Wie krijgen het vaccin en wanneer?
Wat is een vaccin?
Vaccins bij een pandemie
Vaccins testen op veiligheid en werkzaamheid

Tot nu toe is de uitbraak van

Een Influenza-virus onder de microscoop. Met dank aan de Centers for Disease Control and Prevention.

Nieuwe Influenza A (H1N1) in Nederland mild verlopen. Nieuwe Influenza A is een nieuw griepvirus. Eerder was het bekend als de Mexicaanse griep. Om Nederland te beschermen tegen dit virus heeft de overheid 34 miljoen vaccins besteld. Eerst moet het vaccin nog ontwikkeld worden. Maar wanneer is het vaccin beschikbaar? Wat is het voor vaccin? Wat doet het en wie krijgen het en wanneer?

Wie krijgen het vaccin en wanneer?
In augustus kreeg minister Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een adviesrapport. Hierin adviseerden de Gezondheidsraad en het RIVM aan welke groepen mensen een vaccinatie kan worden aangeboden.

De overheid heeft voor iedereen twee vaccins gekocht, maar deze worden niet allemaal tegelijk bezorgd. Nederland krijgt de eerste lading eind oktober en de laatste lading in januari volgend jaar. Daarom krijgt niet iedereen in het begin van de herfst het vaccin.

Voor wie is het vaccin?
Eerst krijgen mensen in de gezondheidszorg met direct contact met patiënten het vaccin. Door dat contact kan het virus namelijk makkelijk worden overgedragen. Verder moeten zij de gezondheidszorg draaiende houden, mochten veel mensen ziek worden. Ook mensen die extra gevoelig zijn voor griep krijgen een vaccin. Dat is iedereen die de jaarlijkse griepprik tegen de wintergriep krijgt. Verder krijgen onder andere zwangere vrouwen vanaf 4 maanden zwangerschap voorrang.

Niet iedereen krijgt een vaccin. Als je niet bij een risicogroep hoort, krijg je geen vaccin aangeboden. De risico’s van vaccineren zijn dan namelijk groter dan de risico’s van de griep. Minister Klink heeft wel 34 miljoen vaccins besteld, maar dat was uit voorzorg.

Wanneer beginnen de vaccinaties?
Wanneer gevaccineerd wordt, is nog niet duidelijk. De vaccins zijn besteld en moeten nog bezorgd worden. De eerste bestelling is gepland voor eind oktober. Men verwacht 6-10 miljoen vaccins te krijgen.

Als de eerste vaccins binnen zijn, begint de vaccinatie van mensen in de gezondheidszorg. Daarna volgen de andere mensen met verhoogde risico’s. Het is nog niet duidelijk wanneer de vaccinatie precies begint. De jaarlijkse ‘normale’ griepprik zal voor het Nieuwe Influenza A-vaccin gegeven worden.

terug naar boven

Wat is een vaccin?
Een vaccin zorgt ervoor dat je immuun wordt voor een ziekteverwekker, zoals een bacterie of virus. Immuun betekent dat je niet meer vatbaar bent, en dus niet ziek wordt.

In een vaccin zitten stukjes van een ziekteverwekker, bijvoorbeeld stukjes griepvirus. Deze stukjes zijn niet schadelijk. Ze kunnen geen ziekte veroorzaken, maar wel een nepinfectie. Het lichaam maakt dan antistoffen tegen deze stukjes. Deze antistoffen maken de stukjes virus onschadelijk.

Als je daarna besmet wordt met het echte virus, weet je lichaam al welke antistoffen het moet maken. Het virus wordt dan snel afgebroken en je wordt niet ziek: je bent immuun.

Bij een vaccin zitten de stukjes van de ziekteverwekker in een mengsel van water en olie, het adjuvant. Dit geheel wordt bij vaccinatie ingespoten.

terug naar boven

Vaccins bij een pandemie
Bij de meeste ziekteverwekkers

Injectienaalden Met dank aan Nathan Forget

hebben wetenschappers genoeg tijd om een vaccin te maken. Dan zoeken ze eerst uit hoe de ziekteverwekker er uit ziet en hoe het vaccin het beste te maken is. Bij een pandemie (wereldwijde epidemie) van een onbekende ziekteverwekker is die tijd er niet. Als het vaccin pas na een paar jaar af is, zijn veel mensen al ziek en komt het vaccin dus erg laat. Daarom bestaan modelvaccins voor het geval een pandemie uitbreekt.

Modelvaccins
De vaccins tegen Nieuwe Influenza A zijn gemaakt met behulp van een modelvaccin. Een modelvaccin is een soort voorbeeldvaccin. Dit vaccin was al helemaal af voor de grieppandemie. Maar het modelvaccin werkte nog niet tegen Nieuwe Influenza A (type H1N1).

In het modelvaccin zitten onschadelijke stukjes van een ander griepvirus: type H5N1. Om te zorgen dat het modelvaccin tegen type H1N1 werkt, werden de stukjes van type H5N1 vervangen door die van Nieuwe Influenza A (H1N1).

terug naar boven

Vaccins testen op veiligheid en werkzaamheid
Als een pandemie uitbreekt, moet een vaccin snel klaar zijn. Vaccins moeten altijd uitgebreid getest worden op veiligheid en effectiviteit. De effectiviteit houdt in dat het vaccin goed werkt.

Het testen kan bij een pandemie niet makkelijk, daarvoor is te weinig tijd. Daarom werd het modelvaccin met stukjes H5N1 al voor het uitbreken van de pandemie getest.

Waarom wordt het modelvaccin getest?
In het modelvaccin zitten stukjes van het griepvirus H5N1. Wetenschappers hebben dit modelvaccin getest op bijwerkingen en effectiviteit. Zij verwachten dat mensen hetzelfde zullen reageren op het vaccin met stukjes H1N1.

Bijwerkingen van vaccin
Het modelvaccin met stukjes van het griepvirus type H5N1 werd aan mensen gegeven. Hierbij ontstonden bijwerkingen, zoals hoofdpijn, zweten, gewrichtspijn, koor, vermoeidheid en spierpijn. Op de plaats van de huid waar gevaccineerd is, kwam verharding, zwelling, pijn en roodheid voor. De onderzoekers denken dat de bijwerkingen hetzelfde zullen zijn bij het vaccin tegen Nieuwe Influenza A (H1N1).

Werkzaamheid van vaccin
De effectiviteit is ook bij het modelvaccin getest. Wetenschappers bekeken hoeveel mensen immuun waren tegen het griepvirus H5N1, nadat ze het modelvaccin kregen.

De modelvaccins werden twee keer bij de mensen ingespoten om de effectiviteit te verhogen. Na één injectie zijn namelijk lang niet alle mensen immuun. Na twee injecties is 70% tot 80% van de mensen immuun. De wetenschappers verwachten dat dit voor het vaccin tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ook zo is.

Dat het modelvaccin precies dezelfde bijwerkingen en effectiviteit heeft als het echte vaccin is niet helemaal zeker. Daarom doen de makers van het vaccin extra onderzoek naar de veiligheid en werkzaamheid van het H1N1-vaccin. Vanaf het moment dat de stukjes H5N1 vervangen zijn door stukjes H1N1 zijn ze hiermee begonnen.

terug naar boven

Lees meer over vaccinatie

De website van de overheid over Nieuwe Influenza A (H1N1)

Naar overig nieuws

Auteur: Rick Kwekkeboom, BSc
Redactie: Ragna Senf, MSc

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl