Mega biobank versterkt Nederlandse onderzoekspositie

4 juni 2010

Enorme kansen voor toekomstig wetenschappelijk onderzoek. Dat is de verwachting die de initiatiefnemers van de biobank koesteren. Daarin verzamelen de acht universitair medische centra sinds 2007 gezamenlijk lichaamsmaterialen en gegevens over ziekten voor onderzoek. Het Erasmus MC heeft er tot 2011 7,7 miljoen euro voor begroot.

Voor medisch-wetenschappelijk onderzoek zijn veel gegevens nodig. Over het verloop van ziekten bijvoorbeeld. “Wanneer je beter wilt begrijpen wat er aan de hand is bij ziekten en wat aandoeningen precies doen in het lichaam, moet je kunnen beschikken over grote aantallen onderzoeksmateriaal. Vooral op DNA-gebied. Er is zoveel verscheidenheid.” Aan het woord is hematoloog prof. dr. Bob Löwenberg, landelijk voorzitter van een van de ‘parels’ (leukemie) uit het Parelsnoer Initiatief, zoals het project voor de biobank genoemd wordt.

Dankzij deze bank delen de Nederlandse universitaire ziekenhuizen gegevens en lichaamsmaterialen van hun patiënten met elkaar en wordt het gemakkelijker om onderzoek te doen naar ziekten. Want hoe meer gegevens van verschillende patiënten beschikbaar zijn, hoe groter de kans dat het onderzoek resultaten oplevert.

Acht parels
Het Parelsnoer bestaat op dit moment uit acht parels. Dit zijn de ziektebeelden waarbij materiaal en gegevens van patiënten worden verzameld. Het gaat om: beroerte / hersenbloeding, diabetes mellitus (suikerziekte), erfelijke darmkanker, inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn en colitis ulcerosa), leukemie, lymfeklierkanker en de ziekte van Kahler, neurodegeneratieve ziekten waaronder de ziekte van Alzheimer, nierfalen en tot slot reumatoïde artritis en artrose.

In de toekomst wordt het aantal ziekten uitgebreid. Lichaamsmaterialen die worden opgeslagen, zijn onder meer bloed, urine, ontlasting en hersenvocht. Het hangt van de parel af wát precies wordt opgeslagen. Löwenberg: “Dat ligt vast in protocollen. Bij maag- darm- en leverziekten vriest men bijvoorbeeld stukjes darmbiopt in.”

Toestemming patiënten
Löwenberg is landelijk en binnen het Erasmus MC verantwoordelijk voor de parel leukemie, lymfeklierkanker en de ziekte van Kahler. In april vorig jaar begon zijn afdeling gegevens en lichaamsmaterialen van patiënten in te zamelen.

“We slaan cellen op uit bloed en beenmerg en bloedplasma”, licht hij toe. “De afspraak is dat we voor de biobank geen extra onderzoek bij patiënten doen. Maar wanneer we toch bloed- of beenmergonderzoek verrichten, zetten we meteen iets apart om in te vriezen. Uiteraard doen we dat alleen met toestemming van de patiënt. Op termijn willen we niet alleen leukemiecellen, maar ook normale cellen van diezelfde patiënt opslaan, zodat we ze met elkaar kunnen vergelijken.”

Landelijke database
De anoniem gemaakte gegevens die voor alle acht ziektebeelden worden verzameld, komen in een landelijke database. De lichaamsmaterialen worden opgeslagen in de acht ziekenhuizen. Onderzoekers die de gegevens en het materiaal willen gebruiken, kunnen een projectvoorstel indienen. Dit voorstel wordt beoordeeld door een speciale toetsingscommissie. Bij goedkeuring krijgt de onderzoeker toegang tot de geanonimiseerde gegevens en opgeslagen materialen.

De uitvoering van het Parelsnoerproject valt onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van het bestuur van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra. De NFU heeft een directie aangesteld voor de dagelijkse leiding van het project.

Löwenberg: “Een biobank op deze schaal is uniek in Nederland. Het biedt enorme kansen voor toekomstig wetenschappelijk onderzoek, waar explosieve ontwikkelingen gaande zijn. De bank versterkt daarnaast onze positie in het onderzoek in Nederland en Europa. Want daar zijn ook biobankontwikkelingen gaande. Nederland kan daarbij vooroplopen.”

terug naar boven

Meer over biobanken

Naar overig nieuws

Auteur: Anneke Aaldijk
Het originele artikel verscheen eerder in Monitor (nummer 1, 2010) het magazine van het Erasmus MC.

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl