Q-koorts

29 april 2010

De laatste tijd staan er veel berichten in de krant over de Q-koorts. Maar wat is de Q-koorts nu eigenlijk? Hoe krijg je het? Wat zijn de symptomen? En wat valt er tegen te doen?

Q-koorts: een infectieziekte
Symptomen
Medicijnen en vaccin

Q-koorts: een infectieziekte
Q-koorts is een infectieziekte die van dieren op mensen wordt overgedragen. Dit soort ziekten worden zoönoses genoemd. Mensen kunnen elkaar niet besmetten.

Omdat de oorzaak van Q-koorts lang niet bekend was, kreeg de ziekte de naam ‘query fever’ (in het Nederlands ‘vraagteken koorts’). Ondertussen is dit afgekort tot Q fever of Q-koorts.

Coxiella burnettii, de bacterie die Q-koorts veroorzaakt.

Q-koorts wordt veroorzaakt door een bacterie: coxiella burnettii. Je kunt deze bacterie binnenkrijgen via de lucht in gebieden met besmette melkgeiten en melkschapen. Maar ook andere dieren kunnen Q-koorts doorgeven.

De bacterie coxiella burnettii zit niet in het vlees van de dieren. De bacterie kan wel in de melk zitten. Maar als de melk tijdens het verwerken wordt verhit, is die veilig om te drinken.

Q-koorts voorkomen?
Je kunt Q-koorts niet voorkomen. Maar extra hygiëne kan helpen, bijvoorbeeld als je direct contact hebt met dieren. Of als je in een straal van 5 kilometer bij een bedrijf met besmette melkgeiten- en melkschapen woont. Iedereen die in de buurt van een besmet bedrijf woont, krijgt hierover een brief thuisgestuurd van de regering.

Maatregelen om de kans op besmetting te verkleinen:

1. Handen wassen met zeep en veel water na contact met dieren.
2. Handen wassen voor het eten.
3. Niet in de buurt komen van zieke dieren of dieren die jongen krijgen.
4. Geen mest onder de schoenen mee naar huis nemen.

Wie krijgen Q-koorts?

Foto: Anthea Sieveking, Wellcome Images

Steeds meer mensen krijgen Q-koorts. In 2007 werden ongeveer 140 mensen ziek door de Q-koorts. In 2009 hadden meer dan 2.300 mensen de ziekte. Iedereen kan het krijgen, maar Q-koorts komt weinig voor bij kinderen en baby’s en vaker bij mensen boven de 40 jaar. De ziekte komt meer voor bij mannen en bij mensen die roken. De kans om besmet te raken is het grootst van februari tot en met mei, de periode dat de lammeren geboren worden.

terug naar boven

Symptomen
Als er kenmerken optreden, gebeurt dat meestal zo’n 2 tot 6 weken na de besmetting met de bacterie. Meer dan de helft van de mensen met Q-koorts krijgt geen kenmerken. Bij de rest van de mensen ontstaan vooral griepachtige symptomen: koorts en hoofdpijn. Ook kunnen spierpijn, hoesten, gewrichtspijn, koude rillingen, nachtelijk zweten en vermoeidheid voorkomen. Vaak zijn mensen die deze ziekte hebben gehad daarna nog lange tijd moe.

Q-koorts gaat meestal vanzelf over na 1 of 2 weken. Soms verloopt de ziekte ernstiger, en krijgt iemand bijvoorbeeld een long- of leverontsteking. Ook kan in sommige gevallen chronische Q-koorts ontstaan. Vaak is er dan sprake van een ontsteking aan de hartkleppen. Chronische Q-koorts komt vaker voor bij hartpatiënten, mensen met een afweerstoornis en zwangere vrouwen.

terug naar boven

Medicijnen en vaccin

Antibiotica Foto: Wellcome Library, Londen

Als je de kenmerken van Q-koorts hebt, kan een huisarts bepalen of bloedonderzoek nodig is. Waarschijnlijk krijg je een antibioticumkuur, als je de ziekte blijkt te hebben. Bij chronische Q-koorts is soms een jarenlange behandeling met antibiotica nodig. Als de ziekte over is, hebben veel mensen lange tijd last van vermoeidheid. Bij sommige mensen duurt dit langer dan een jaar. De vermoeidheid is niet te behandelen, maar verdwijnt op den duur vanzelf.

Vaccin
Vaccins kunnen een ziekte voorkómen, doordat het lichaam al voor een mogelijke besmetting afweer opbouwt tegen de ziekteverwekker. Op dit moment bestaat er een Australisch vaccin tegen Q-koorts. Dit vaccin mag nog niet in Nederland worden gebruikt.

De Gezondheidsraad is momenteel bezig met het onderzoeken van de veiligheid en werkzaamheid van het vaccin. Op basis hiervan verschijnt een advies over de eventuele inzet in Nederland. Demissionair minister Klink heeft de gezondheidsraad gevraagd om voor de zomer met een advies te komen.

Video over het vaccin bij mensen

Vaccin bij dieren
Voor geiten en schapen bestaat wel een vaccin. Er is geen vaccin voor andere (huis)dieren. Vanaf 2008 zijn al dieren gevaccineerd in gebieden waar Q-koorts bij mensen werd vastgesteld. In 2010 worden meerdere groepen geiten en schapen verplicht gevaccineerd, bijvoorbeeld bij kinderboerderijen.

terug naar boven

Meer over vaccins

Alles over de Q-koorts

Naar overig nieuws

Auteur: Ragna Senf, MSc

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl