Levensreddend vet

10 juni 2010

Schade na een hartinfarct beperken en zelfs herstellen. Tot voor kort een utopie, maar stamcellen lijken het wél te kunnen. Het Erasmus MC haalt ze als eerste ter wereld uit buikvet.

Veelbelovend
De eerste onderzoeksresultaten zijn veelbelovend. Interventiecardioloog Eric Duckers behandelde in de afgelopen twee jaar dertien patiënten na een hartinfarct met stamcellen uit hun eigen buikvet. Een veertiende patiënt onderging de behandeling in een ziekenhuis in Madrid, dat in eerste instantie ook meedeed aan het onderzoek. “We volgen hen nu geruime tijd en we zien heel goede resultaten”, aldus Duckers.

Vetweefsel. Foto: David Gregory en Debbie Marshall, Wellcome Images

“Stamcellen lijken na een zwaar infarct een belangrijke bijdrage te leveren aan het herstel van het hart. Om echt harde conclusies te trekken, starten we met een vervolgonderzoek waarbij we een groep van 250 patiënten met stamceltherapie behandelen.” Het Erasmus MC is niet de enige organisatie die experimenteert met stamceltherapie na hartinfarcten. Wel maakt de afdeling cardiologie als eerste gebruik van stamcellen uit het buikvet van de patiënt.

Stamcellen uit buikvet
Duckers: “Je kunt stamcellen zowel uit het beenmerg als het vetweefsel halen. De eerste methode, waarbij de hematoloog beenmerg met een naald uit het bekken verzamelt, is erg pijnlijk. Het levert een klein percentage stamcellen op die je vervolgens moet kweken om er voldoende te hebben voor de therapie. Wij zijn daarom gestart met een methode waarbij we stamcellen uit buikvet halen. Deze ingreep, een liposuctie, is niet alleen minder pijnlijk, maar levert ook meteen vier tot twintig miljoen stamcellen op. Daardoor kunnen we direct beginnen met de therapie.”

De veertien patiënten die afgelopen jaar een stamcelbehandeling kregen, ondergingen binnen een paar uur na het hartinfarct een liposuctie. “Bij deze ingreep haalt de plastische chirurg onder plaatselijke verdoving ongeveer tweehonderd milliliter vetweefsel uit de buik”, aldus Duckers. “Dit gaat meteen na afname in een speciaal apparaat dat binnen twee uur stamcellen uit het vetweefsel haalt, wast en klaarmaakt voor gebruik. Direct daarna worden de stamcellen via een katheter in de lies toegediend in de hartkransslagader die het hartinfarct heeft veroorzaakt.”

Hulp bij herstellen
Duckers: “Het is van belang na een hartinfarct zo snel mogelijk met de toediening van de stamcellen te starten. Na een infarct maakt het hart in de eerste 24 uur een heel moeilijke periode door. Stamcellen lijken het hart hier doorheen te kunnen helpen en een belangrijke bijdrage te leveren aan het herstel. Ze zijn deels in staat om uit te groeien tot spierweefsel en zetten daarnaast bijvoorbeeld aan tot de vorming van nieuwe bloedvaten, zodat het hart weer beter doorbloed raakt. Met deze therapie hopen we meer hartweefsel te kunnen redden en de knijpkracht van het hart te verbeteren.”

Handje helpen
Het idee voor stamceltherapie bij een hartinfarct ontstond in 1997. Een onderzoeksgroep in Boston ontdekte dat beschadiging aan de binnenbekleding van de bloedvaten met de hulp van stamcellen kan worden hersteld. Duckers: “Zo is het balletje gaan rollen. Daarbij is het een natuurlijke reactie van het lichaam dat stamcellen helpen bij het herstellen van schade. Maar bij een hartinfarct komen ze uit zichzelf blijkbaar te laat. Met stamceltherapie helpen we de natuur dus eigenlijk een handje.”

Veilig
Stamceltherapie lijkt veilig en zonder risico’s te zijn. Duckers: “Voor ons was het vooral belangrijk of patiënten die net getroffen zijn door een zwaar infarct, de liposuctie zouden verdragen. Dat blijkt erg goed te gaan, ze hebben er geen hinder van en het lijkt het hart niet te belasten. Verder waren we benieuwd of de toediening van stamcellen zou kunnen leiden tot een verstopping van de hartvaatjes. Dat blijkt ook niet zo te zijn.”

Nadelige bijwerkingen, zoals stamcellen die zich in het hart ontwikkelen tot een zogenaamd wondergezwel, zijn volgens de cardioloog bij stamceltherapie met stamcellen van de patiënt zelf nooit gezien. Ook niet bij proefdieren. “We zijn natuurlijk heel alert op bijwerkingen, maar tot nu toe zijn er geen aangetoond.” Dit jaar gaat de afdeling Cardiologie samen met een aantal andere Europese ziekenhuizen testen, of het mogelijk is ook stamcellen uit buikvet van donoren te gebruiken. “Daar verwachten we veel van”, aldus Duckers.

terug naar boven

Meer over stamcellen

Naar overig nieuws

Auteur: Auteur: Anneke Aaldijk
Het originele artikel verscheen eerder in Monitor (nummer 1, 2010) het magazine van het Erasmus MC.

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl