Stamcellen zonder embryo’s?
23 augustus 2005
Verschillende media berichtten vandaag dat Amerikaanse wetenschappers voor het eerst embryonale stamcellen hebben gemaakt zonder gebruik te maken van embryo’s. Maar wat is er nu precies ontdekt?
De claim
De wetenschappers hebben een huidcel en een in het lab gekweekte embryonale stamcel samengesmolten. Hierdoor ontstond een nieuwe cel die volgens het bericht 'kan uitgroeien tot elke willekeurige lichaamscel.’ Helaas zit het toch net iets anders. Helaas, want veel mensen zouden zo’n stamcel omarmen als een ethisch onbeladen cel vol mogelijkheden.
Het onderzoek
Het bericht kreeg veel aandacht omdat voor het eerst een andere humane cel dan een eicel is gevonden die zijn erfelijk materiaal zo kan reprogrammeren dat alleen de embryonale stamcel genen overblijven. Uit standaard tests bleek dat de nieuwe cel sterk leek op een embryonale stamcel. Dit is op zich best bijzonder. Maar in verschillende media werden daar net iets te veel fantastische beloftes aan gekoppeld.
Standaard tests
Zo bleek dat aan het oppervlak van de nieuwe cel enkele karakteristieke eiwitten van embryonale stamcellen te vinden waren. Maar dat is natuurlijk niet vreemd voor een cel die voor de helft uit een embryonale stamcel bestaat. Verder vormden de samengesmolten cellen tumoren (teratomas) in muizen. Tot slot konden de cellen uitgroeien tot drie verschillende typen cellen. Iets anders dan ‘elke willekeurige lichaamscel’.
Bovendien vergeet het bericht te melden dat voor het onderzoek 50 miljoen gekweekte embryonale stamcellen en 50 miljoen huidcellen voor 10 à 20 samengevoegde cellen nodig waren. En voor die gekweekte embryonale stamcellen was natuurlijk minstens één embryo nodig.
Geen alternatief
De onderzoekers zelf onderstrepen dan ook dat hun techniek nog erg inefficiënt is en niet geschikt als alternatief voor embryonale stamcellen die direct uit een embryo worden gewonnen. Het onderzoek met behulp van embryonale stamcellen blijft wat hen betreft dan ook heel belangrijk.
Abnormaal
Ook het feit dat in de samengesmolten cellen twee keer zoveel genetisch materiaal aanwezig was dan normaal blijft onderbelicht. De Britse professor Miodrag Stojkovic zegt hierover: ‘dit is interessant onderzoek dat ons zal helpen te begrijpen hoe het erfelijk materiaal van volwassen cellen geherprogrammeerd kan worden. Maar deze cellen zouden niet bruikbaar zijn voor behandeling, omdat ze abnormaal zijn. Ze hebben 92 chromosomen in plaats van 46. Dus het inbrengen van een celkern in een eicel blijft de enige methode om patiëntspecifieke stamcellen te maken met een normaal aantal chromosomen’.
Verbod
Dat de Amerikaanse wetenschappers naar alternatieven voor embryonale stamcellen zoeken is ze ingegeven dor het verbod op door de overheid gefinancierd onderzoek met nieuwe embryonale stamcellen. Een alternatief zou een uitkomst bieden voor dit verbod. Maar ook voor het dilemma van ethische bezwaren tegen het gebruik van embryo’s voor onderzoek enerzijds en de ongekende mogelijkheden die embryonale stamcellen door sommige wetenschappers krijgen toebedeeld anderzijds.
Bron met correcte weergave van het onderzoek: 
