Kunstlever zoekt nieuwe bewoners

De Amsterdamse leverspecialist dr. Rob Chamuleau van het AMC ontwikkelde een kunstlever die buiten het lichaam bloed zuivert van patiënten met leverfalen. Dit kan levens redden nu er nog altijd een tekort aan gedoneerde organen bestaat.

De kunstlever AMC-BAL
Levercoma
Acuut of chronisch leverfalen
Varkenscellen
Op zoek naar nieuwe bewoners

Tot nu toe is de kunstlever uitgetest terwijl hij gevuld was met levercellen van varkens, maar omdat dierlijke virussen mogelijk vanuit de varkenscellen naar de mens kunnen verhuizen, mag zo’n varkenskunstlever niet bij patiënten worden gebruikt. Dé reden dat nu gezocht wordt naar de perfecte menselijke levercel die de kunstlever kan gaan bewonen.

terug naar boven

De kunstlever AMC-BAL
De kunstlever, ofwel de AMC Bio Artificiële Lever, blijft buiten het lichaam. Daar zuiveren levende cellen het bloed van allerlei afvalstoffen van onze spijsvertering, Maar de cellen voegen ook stoffen aan het bloed toe, zoals stollingsfactoren.

De AMC-BAL kunstlever

Dr. Chamuleau legt uit: ‘De AMC-BAL bestaat uit een plastic cilinder met een aantal in- en uitgangen. Binnenin zit een opgerolde mat waar levercellen aan hechten. Verder zorgen de holle buisjes voor genoeg zuurstof zodat de cellen goed kunnen functioneren.

Het bloed van de patiënt komt aan één kant de kunstlever in en stroomt tussen de buisjes en cellen door, om vervolgens aan de andere kant de kunstlever te verlaten terug het lichaam in. Het principe lijkt een beetje op dat van een nierdialyse.’

terug naar boven

Levercoma
De lever is, na de huid, het grootste orgaan in het lichaam en heeft verschillende functies variërend van afvalverwerking tot spijsvertering tot bloedstolling. Chamuleau: ‘Als de lever plotseling (acuut leverfalen) uitvalt, gaat er dus van alles mis. En dat merken de patiënten ook.

Ze krijgen problemen door verminderde functie van allerlei organen zoals nieren, longen en hersenen. Er kan zelfs levercoma ontstaan en een hoog percentage komt te overlijden als er niet op tijd getransplanteerd wordt.’

Meer over leverfalen bij de leverpatiëntenvereniging

terug naar boven

Acuut of chronisch leverfalen
Het maakt voor patiënten veel uit hoe en waardoor hun lever in de problemen raakt. Een lever kan heel plotseling slechter worden, bijvoorbeeld door een virale infectie, zoals bij hepatitis A, B of C, maar ook door een overdosis paracetamol. Heel af en toe geneest de verstoorde lever vanzelf, maar meestal is levertransplantatie de enige oplossing.

Levercellen op kunstfibers

Wanneer een donorlever niet direct voor handen is, kan een kunstlever de patiënt met acuut leverfalen in leven houden tot er een lever beschikbaar is. Of nog beter: de eigen lever de kans geven te herstellen, zodat helemaal geen donorlever meer nodig is.

Chronisch Leverfalen
Anders is het wanneer mensen al langere tijd last hebben van hun lever. Sommigen worden geboren met een slechte lever, anderen raken in de problemen door bijvoorbeeld overmatig alcoholgebruik of een chronische virale hepatitis. Deze patiënten komen óf helemaal niet in aanmerking voor een donorlever, óf ze staan lange tijd op de wachtlijst.

Patiënten met een chronische leveraandoening op de wachtlijst zijn ernstig ziek. Toch schuiven ze vaak maar langzaam omhoog op de wachtlijst, omdat patiënten met een acuut probleem voorrang krijgen. Voor de chronische patiënten zou een kunstlever er voor kunnen zorgen dat ze zich veel minder ziek voelen, totdat zij ook een nieuwe donorlever krijgen.

terug naar boven

Varkenscellen
Dat klinkt allemaal fantastisch, maar waarom wordt de kunstlever in de praktijk dan niet gebruikt? Dat komt doordat de kunstlever is ontwikkeld met behulp van varkenslevercellen. Op zich kunnen deze cellen dezelfde taken uitvoeren als menselijke cellen. Maar toch zijn ze in de praktijk niet geschikt voor gebruik.

Mensen kunnen een afweerreactie ontwikkelen tegen de varkenscellen en de stoffen die ze aan het bloed toevoegen. De varkens-stollingsfactoren bijvoorbeeld, zouden direct weer opgeruimd worden door het afweersysteem van de patiënt.

Dit effect zou waarschijnlijk pas na een week optreden, dus op zich zou de kunstlever het leven van een patient een week kunnen rekken. Misschien net genoeg tot er een donororgaan beschikbaar is.

Xenotransplantatie
Maar er is nog een ander probleem: In Nederland zijn deskundigen bang dat virussen uit de varkenscellen ook in het lichaam van de mens terecht komen. Chamuleau: ‘Tot nu toe is dat nog nooit gebeurd, maar dat zegt niet alles, het sluit het niet uit’. Dat is dan ook de reden dat het gebruik van varkenscellen in een kunstlever wordt gezien als xenotransplantatie, wat verboden is in Nederland.

Meer over xenotransplantatie

terug naar boven

Op zoek naar nieuwe bewoners
Chamuleau en collega’s zijn daarom nu op zoek naar een menselijke levercel die zij kunnen gebruiken voor de AMC-BAL. ‘Dan kan de kunstlever ook in Nederland verder getest worden en bestaan er minder immunologische problemen.’ De zoektocht verloopt moeizaam, maar de belangen zijn groot. ‘Jaarlijks sterven patiënten aan leveraandoeningen als gevolg van het donortekort, dus we gaan door!’

10 miljard levercellen nodig
Voor de varkensvariant werden de cellen uit een gezonde varkenslever gehaald. Voor de behandeling van één patiënt zijn namelijk minstens 10 miljard levercellen nodig, circa 10 procent van wat er in een hele lever zit. Er zijn te weinig donorlevers en dus ook onvoldoende menselijk levercellen.

Cellen kweken
Het is nog niet goed mogelijk om menselijke levercellen te vermeerderen in het laboratorium. De enige echte oplossing is dus om menselijke levercellen onsterfelijk te maken zodat ze in grote hoeveelheden in het laboratorium gekweekt kunnen worden. Daar richt het onderzoek zich nu op.

Meer over stamcellen

Meer over weefselkweek

terug naar boven

Laatst gewijzigd 15 augustus 2007

	0900-6655566 25 cent per minuut ma. en do. 10:00 tot 15:00 uur
	erfolijn@erfocentrum.nl