Xenotransplantatie
Met dank aan de stichting Consument, Biotechnologie en Life Sciences
Xenotransplantatie is de transplantatie van organen, weefsels of cellen van de ene soort naar een andere. Bijvoorbeeld van varkens naar mensen. De techniek wordt als mogelijke oplossing gezien voor het orgaantekort. Het is nog alles behalve zeker of xenotransplantatie ooit mogelijk zal zijn.
Techniek
Xenotransplantatie naar mensen is nog niet mogelijk. Dit komt doordat het immuunsysteem in principe vreemde cellen, weefsels en organen als ziekteverwekker ziet. Het grootste obstakel is dan ook om afstoting te voorkomen. De techniek houdt dus in dat dieren aangepast moeten worden zodat ons immuunsysteem ze niet als 'vreemd' herkend. Of het immuunsysteem van de mens moet om de tuin geleid worden. In de praktijk zoekt men naar een combinatie van beiden.
Toepassing
Xenotransplantatie bestaat alleen als idee. In de praktijk is het nog niet mogelijk om cellen van dieren in mensen te laten overleven. Het afweersysteem zou ze onmiddelijk opruimen. De reactie die daarbij optreedt zou levensbedreigend zijn voor de patiënt.
Een uitzondering zijn de hartkleppen uit varkens. Een hartklep is dood materiaal net als nagels en tanden. Er leven geen cellen meer in. Varkenshartkleppen worden al routinematig gebruikt mensenharten te repareren.
Onderzoek - Orgaantekort
Door weerstand vanuit de samenleving en technische tegenslag staat het onderzoek naar het gebruik van complete organen op een laag pitje. Bovendien is xenotransplantatie technisch zeer ingewikkeld door de problemen met het afweersysteem.
Op dit moment lijken varkens het meest in aanmerking te komen voor donatie aan mensen. De organen van varkens zijn ongeveer net zo groot als menselijke organen. En de afweer van mensen tegen varkens is minder dan de afweer tegen veel andere diersoorten.
Toekomst - Xenotransplantatie van cellen
Er wordt wel onderzoek gedaan naar het transplanteren van cellen (insuline producerende cellen van varkens) en het gebruik van cellen en organen buiten het menselijk lichaam om bijvoorbeeld bloed te zuiveren (kunstlever met varkenscellen).
Wetgeving
Transplantatie van dier naar mens is in Nederland en vrijwel
alle Westerse landen verboden.
Maatschappelijke consequenties - Publiek debat
Op de website van
Stichting Consument & Biotechnologie en Life sciences staat een zeer compleet dossier over
xenotransplantatie. Over de technologie,
maar ook over de alternatieven en meningen van medische experts en critici.
Dit dossier werd gemaakt naar aanleiding van het project 'Publiek debat xenotransplantatie'
dat de stichting vanaf april 1999 met subsidies van het ministerie van VWS heeft uitgevoerd.
Website van de
Werkgroep (xeno)Transplantatie, met kritische kanttekeningen bij de
ontwikkelingen rond xenotransplantatie en de orgaanproblematiek in het algemeen.
Met dank aan de Stichting Consument, Biotechnologie en Life sciences. (Deze organisatie is inmiddels opgeheven)
Eelco Soeteman
Laatst bijgewerkt op: 16 augustus 2005
Nieuw onderzoek naar xenotransplantatie
